AMSTERDAM



Eigenlijk is de geboorte, opkomst, uitgroei en misschien ook de ondergang van een stad, een mysterie.
Het Amsterdam van heden en het Aemstelledamme van acht eeuwen her, vertegenwoordigen een historisch wordingsproces en een ontzachtelijk brok cultuurleven. Een stad is een levend stuk organisch wezen, dat met velerlei geslachten meegroeit of waarvan enkele onderdelen met weer kwijnenende geslachten afsterven.

De stad Amsterdam zag alles gebeuren. Michiel de Ruyter, den bestevaer, aanschouwde hij in zijn vloot-heroisme; Rembrandt, in zijn mystieke werkelijkheids-visioenen; Vondel, in zijn religieuze verheerlijkingen. En hij zag Hooft en Van Campen, Spinoza en Johan de Witt, de dragers, drijvers en stuwers van ontzachtelijke cultuurkrachten, van artistieke, geestelijk-scheppende en sociale machten.

Wij die Amsterdam doorzworven hebben op alle uren van den morgen, den middag, den avond en den nacht; die de heerlijke atmospherische stad in al haar nevelwazige stemmingen of in haar klaarstralende lichtgloeiingen, onder de vier getijen, in alle buurten en wijken hebben aanschouwd, wij hebben het verrukkelijk-mooie Amsterdam lief.

Het koortsachtige tempo van dezen tijd die sedert den oorlog over de hele wereld is ingezet heeft ook de veste aan Amstel en 't Y aangetast. Er zijn echter ten alle tijde scheppers geweest, scheppers van de rust en scheppers van de beweging, Zij die menen, dat het stille het grootsche uitsluit, dwalen. Amsterdam is grootsch en Amsterdam is intiem.

De moderne kunstenaars, actieve vurige strijders of abstract-vergeestelijkte philosophen, zijn meer gelokt door de uiterlijke bewegelijkheid van een stad, de geluidsuitstortingen van een bruizend-levende massa. Daarom zal allicht de moderne kunstenaar, Amsterdam ziend, meer voelen voor haar verbijsterend wereldstad-gerucht dan voor haar, geheel naar-binnen-gekeerde, droomerige schoonheid. Amsterdam droomt, Amsterdam brandt in goudschemer, Amsterdam mijmert, doch leeft altijd.

Historie moet levende werkelijkheid worden en werkelijkheid, door de kracht der verbeelding, weer levende historie. Zo alleen vormen afbrokkelend Oud-Amsterdam en groeiend Nieuw-Amsterdam, een onscheidbare eenheid.